Jonas Daniël Meijerplein

Dit plein heeft een bewogen geschiedenis, dat Amsterdam elk jaar herdenkt.

Het Jonas Daniël Meijerplein kan men zien als het centrum van de oude Joodse buurt. Het is vernoemd naar Jonas Daniël Meijer (1780-1834), de eerste Joodse advocaat in Nederland.

Maar, toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak moesten alle straatnamen vernoemd naar Joden uit het straatbeeld verdwijnen. Daarom werd het plein in 1942 ‘Houtmarkt’ genoemd, een knipoog naar de originele naam 'Deventer Houtmarkt' die het plein droeg voor de vernoeming naar Jonas Daniël Meijer.

De eerste razzia in Amsterdam vond plaats, hier, op en rond het Jonas Daniël Meijerplein. Op 22 en 23 februari 1941 werden op het plein 425 Joodse mannen samengedreven en afgevoerd naar concentratiekampen. De Amsterdammers zagen wat de bezetter deed met hun stadsgenoten en kwamen in fel protest tegen de razzia's. Dit kennen wij nu als de Februaristaking.

Het Amsterdamse protest was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetting in Nederland en het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europa. De Februaristakingen werden ook voortgezet buiten Amsterdam, waaronder in de Zaanstreek, Haarlem en Utrecht.

Ter nagedachtenis aan de Februaristaking is ‘De Dokwerker’ gemaakt. De dokwerker symboliseert 'de gewone man' die in opstand kwam. Het bekende beeld, gemaakt door Mari Andriessen, is door Koningin Juliana onthuld en sinds 1946 wordt elk jaar, op 25 februari, de Februaristaking bij dit beeld herdacht.

Het optreden van de Amsterdammers tijdens de Februaristaking heeft destijds enorm veel indruk op Wilhelmina gemaakt. Zij heeft daarom het wapen van Amsterdam uitgebreid met de bekende spreuk ‘heldhaftig, vastberaden, barmhartig’.

En de naam van het plein? Die werd na de bevrijding weer terug veranderd naar 'Jonas Daniël Meijerplein'.