Gevangenis onder de Torensluis

Het is bijna niet meer voor te stellen, maar het oude Amsterdam eindigde ooit bij deze brug. Je moet je voorstellen: de Dam was het centrum van de stad en daar omheen liep een stadsmuur. Alleen op bepaalde plekken kon je de stad in, bijvoorbeeld via de middeleeuwse stadspoorten: de Jan Roodenpoort, de Waag of de Munt.

De Jan Roodenpoort stond op deze plek en was zelf was een eenvoudig bouwwerk. Een houten toren van zo’n twintig meter hoog.

Rond 1600 verdween de stadsmuur door de uitbreiding van Amsterdam. De toren verloor daarom zijn functie, en de welgestelde bewoners van het Singel (ook wel burgemeester Reynier Pauw, nummer 200) vonden dat het tijd werd voor iets mooiers. Niemand minder dan Hendrick de Keyser ontwierp in 1617 een nieuwe versie: van baksteen, met een klok, en flink wat extra hoogte, wel 55 meter.

Vanaf toen heette hij de Jan Roodenpoortstoren. Hij werd bewoond, was een verdedigingstoren, gevangenis en opslag.

“De kerkers onder de toren zijn in tegenstelling tot de toren nog steeds aanwezig. Ze werden ooit gebuikt als gevangenis voor piraten die de belasting ontdoken. Ook dienden de kerkers als een soort afschrikmechanisme voor bezoekers van de stad Amsterdam.” denederlanden.com

Na 1800 werd de toren slecht onderhouden. Hij begon te verzakken, en de gemeente had geen geld over voor herstel. Ze kozen voor sloop.

Bijzonder is dat de toenmalige stadsbouwmeester de toren nauwkeurig heeft gedocumenteerd, zodat heropbouw ooit mogelijk zou zijn. Die gegevens bestaan nog steeds. Door de jaren heen zijn er verschillende pogingen gedaan om de toren terug te brengen maar zoals je ziet op de foto van nu: het is nog niet gelukt.

Wie weet worden we ooit weer een toren rijker…

Leuk om te weten: in 2022 zijn de kelders onder de brug gerestaureerd en binnenkrort trekt Buurthuis de Torensluis er in.

‍